İskelede İş Güvenliği ve Mevzuat

Bu sayfayı biraz da içim rahat etsin diye yazdım. İskele, üzerinde insan çalışan geçici bir yapı; "olsa da olur" denecek hiçbir parçası yok. Aşağıdakiler benim tercihim değil, mevzuatın aradığı asgari şartlar — kaynaklarını da veriyorum ki isteyen kendisi baksın.

Hangi mevzuat?

İki temel düzenleme var:

• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği — Resmî Gazete 5 Ekim 2013, sayı 28786. Yapı alanındaki çalışma yerlerinin asgari şartlarını, düşmeye karşı korunmayı ve iskelelere ilişkin hükümleri içeriyor.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği — Resmî Gazete 25 Nisan 2013, sayı 28628. Yüksekte çalışmada kullanılan ekipmanın seçimi, kurulumu ve kontrolüne ilişkin şartları düzenliyor.

Her ikisinin dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.

Korkuluk sistemi

Düşme riski olan her çalışma platformunda korkuluk şart. Üç parçası birlikte aranıyor:

• Ana korkuluk — platform seviyesinden en az 100 cm yükseklikte.
• Ara korkuluk — açıklığı bölerek gövdenin geçmesini engelliyor.
• Topuk levhası (etek tahtası) — en az 15 cm; aşağıya malzeme düşmesini önlüyor. Altında insan geçiyorsa bu parça hayati.

Çalışma platformu

Platform genişliği çalışanın güvenle durabileceği ölçüde olmalı; mevzuat asgari 60 cm genişlik arıyor. Platformda boşluk bırakılmaması, elemanların kaymaya karşı sabitlenmesi ve üzerinde biriken malzemenin geçişi kapatmaması gerekiyor.

Kurulum, söküm ve ehil kişi

İskelenin kurulması, sökülmesi veya önemli ölçüde değiştirilmesi ehil kişi gözetiminde, bu konuda eğitim almış çalışanlar tarafından yapılıyor. Kurulum planı; iskelenin tipi, taşıma sınıfı, bağlantı düzeni ve zemin şartlarına göre belirleniyor.

Zemin ve bağlantı

İskele ancak oturduğu zemin kadar sağlam. Taban plakalarının yükü dağıtacak biçimde oturması, yumuşak zeminde altlık kullanılması ve kot farkının ayarlı ayakla düzeltilmesi gerekiyor. Cepheye yapılan bağlantılar ise devrilmeye karşı asıl güvenlik; koruma filesi gerildiğinde rüzgâr yükü arttığı için bağlantı sıklığı da artıyor.

Kontrol ve kayıt

Kurulum bittiğinde teslim kontrolü yapılıyor. Kullanım süresince iskelenin durumunun izlenmesi; fırtına, çarpma veya iskelede değişiklik gibi durumlardan sonra yeniden kontrol edilmesi gerekiyor. Uzun süreli şantiyelerde kontrolün kayda geçmesi, kimin ne zaman doğruladığının belli olması açısından önemli.

Size Üç Ricam Var

1. Korkuluğu sökmeyin. Sahada en sık gördüğüm şey bu: "malzeme geçmiyor" diye çıkarılan korkuluk. Lütfen yapmayın.. Malzeme geçmiyorsa bize söyleyin, biz geçirecek düzeni kurarız.
2. Platformu depo yapmayın. Platformun yük sınırı var ve üstünde biriken malzeme geçişi kapatıyor. Aynı anda hem malzeme hem insan olduğunda iş zorlaşıyor.
3. Bir şey oynadıysa arayın. Fırtınadan sonra, bir yere çarptıktan sonra ya da bir parça gevşediğinde haber verin. Geliyoruz, bakıyoruz, düzeltiyoruz — bunun için ayrıca bir şey istemiyoruz, işin parçası :)